VÌ SAO ĐẤT THỪA KẾ RẤT DỄ XẢY RA TRANH CHẤP?

Di sản là quyền sử dụng đất thường có giá trị lớn, dễ phát sinh mâu thuẫn giữa những người có quyền hưởng thừa kế.

Cha mẹ mất để lại quyền sử dụng đất cho các con.

Người con đang quản lý di sản, đang có quyền sử dụng toàn bộ thửa đất thì không muốn phải phân chia

Hoặc tự bản thân những người có quyền hưởng thừa kế không đồng thuận được cách thức phân chia di sản, đó đều là nguồn cơn phát sinh tranh chấp về thừa kế di sản.

Có trường hợp các anh chị em không thống nhất được cách chia. Có trường hợp một người đang quản lý đất không đồng ý giao đất hoặc làm thủ tục phân chia. Cũng có trường hợp trước đây cha mẹ từng nói, từng viết giấy hoặc có thỏa thuận về việc để lại đất cho con nhưng giấy tờ đó lại phát sinh tranh luận về giá trị pháp lý.

Từ một câu chuyện gia đình, tranh chấp bắt đầu phát sinh.

ĐẤT CÀNG CÓ GIÁ TRỊ LỚN, MÂU THUẪN CÀNG DỄ TRỞ NÊN GAY GẮT

Vì vậy, khi gia đình có di sản là quyền sử dụng đất chưa được phân chia, điều quan trọng không chỉ là “ai được hưởng bao nhiêu”, mà còn phải xác định:

  • Thửa đất có nguồn gốc từ đâu?
  • Ai là người đứng tên?
  • Đất đã được cấp Giấy chứng nhận chưa?
  • Người chết có để lại di chúc hay không?
  • Di chúc có hợp pháp không?
  • Có những ai thuộc hàng thừa kế?
  • Có người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc không?
  • Đất đã từng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hoặc kê khai cho người khác hay chưa?
  • Có ai đã quản lý, sử dụng, cải tạo hoặc đóng góp vào giá trị của đất hay không?

Chỉ khi làm rõ được những vấn đề này mới có thể xác định tương đối chính xác phương án phân chia di sản.

ĐỪNG VỘI KHỞI KIỆN KHI CHƯA XÁC MINH ĐẦY ĐỦ THÔNG TIN VỀ THỬA ĐẤT

Đây là kinh nghiệm Luật Trí Nam thường gặp khi tư vấn các vụ tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất.

Một người có quyền hưởng thừa kế nhưng không trực tiếp quản lý đất có thể không nắm được đầy đủ thông tin về thửa đất.

Ví dụ:

  • Đất được cấp Giấy chứng nhận từ năm nào?
  • Ai đứng tên trên Giấy chứng nhận?
  • Diện tích thực tế có đúng với Giấy chứng nhận?
  • Nguồn gốc đất do cha mẹ tạo lập hay được thừa kế từ ông bà?
  • Có biến động về quyền sử dụng đất hay không?
  • Có hồ sơ đăng ký, kê khai đất đai trước đây không?
  • Đã từng có giao dịch liên quan đến thửa đất chưa?

Trong quá trình giải quyết vụ việc, luật sư thường phải ưu tiên thu thập và kiểm tra hồ sơ đất đai, lịch sử hình thành và biến động của thửa đất trước khi xây dựng phương án giải quyết.

Đây cũng có thể là một trong những phần khó của vụ án.

Không phải lúc nào người có quyền thừa kế cũng dễ dàng thu thập được hồ sơ mình cần. Việc tiếp cận thông tin đất đai có thể gặp những vướng mắc nhất định tùy từng hồ sơ và cơ quan đang quản lý.

Muốn chia được đất thừa kế, trước hết phải biết chính xác mình đang chia tài sản nào.

ANH EM ĐỒNG THUẬN THÌ ĐẤT THỪA KẾ CÓ THỂ CHIA THEO PHƯƠNG ÁN KHÁC NHAU

Đây là điểm nhiều gia đình cần biết.

Pháp luật tôn trọng sự thỏa thuận, tự định đoạt của những người có quyền hưởng di sản trong phạm vi pháp luật cho phép.

Ví dụ:

Một thửa đất có 4 người con cùng được hưởng thừa kế.

Không nhất thiết lúc nào cũng phải chia đúng thành 4 phần bằng nhau về hiện vật.

Nếu các bên thống nhất, có thể thỏa thuận để:

  • Một người nhận toàn bộ quyền sử dụng đất và thanh toán giá trị phần được hưởng cho những người còn lại;
  • Hai người cùng nhận quyền sử dụng đất;
  • Ba người cùng đứng tên;
  • Hoặc lựa chọn phương án phân chia khác phù hợp với điều kiện thực tế và sự thống nhất của những người có quyền.

Điều quan trọng là các bên phải thực sự đồng thuận và việc thỏa thuận phải được lập, thực hiện đúng quy định pháp luật.

Một thỏa thuận phân chia di sản hợp lý không chỉ giúp giải quyết vấn đề tài sản.

Nó còn có thể giúp giữ lại tình cảm anh em, hạn chế việc cha mẹ mất rồi mà con cái lại đưa nhau ra Tòa.

KHI MỘT NGƯỜI KHÔNG ĐỒNG Ý THÌ PHẢI LÀM GÌ?

Đây là tình huống phổ biến nhất trong tranh chấp thừa kế.

  • Một người không ký.
  • Một người không đồng ý chia.
  • Một người cho rằng mình phải được hưởng nhiều hơn.
  • Hoặc một người không công nhận di chúc.

Khi các bên không thể đạt được thỏa thuận, người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể phải khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết việc phân chia di sản.

Lúc này, tranh chấp không còn đơn thuần là chuyện “anh em tự chia đất với nhau”, mà trở thành một vụ án dân sự cần được chứng minh bằng:

Hồ sơ đất đai + nguồn gốc tài sản + quan hệ thừa kế + di chúc + chứng cứ về quá trình quản lý, sử dụng tài sản + yêu cầu cụ thể của từng bên.

TRANH CHẤP THỪA KẾ ĐẤT: TÒA ÁN NÀO GIẢI QUYẾT

Đối với tranh chấp có đối tượng là bất động sản, thẩm quyền giải quyết về nguyên tắc thuộc Tòa án nơi có bất động sản theo quy định về thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ.

Ví dụ, nếu tranh chấp liên quan đến thửa đất tại một địa bàn thuộc thành phố Hà Nội thì cần xác định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo địa giới và quy định pháp luật tại thời điểm khởi kiện.

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý bởi hệ thống Tòa án và địa giới thẩm quyền có thể thay đổi theo từng thời kỳ.

Không phải cứ người khởi kiện đang ở đâu thì có thể nộp đơn tại Tòa án nơi mình đang cư trú.

THỜI HIỆN YÊU CẦU CHIA THỪA KẾ ĐẤT LÀ BAO LÂU?

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là:

30 năm đối với bất động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế.

Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết.

Tuy nhiên, cần phân biệt:

  • Thời hiệu yêu cầu chia di sản;
  • Thời hiệu yêu cầu xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác;
  • Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.

Đây là các vấn đề pháp lý khác nhau và có thời hiệu khác nhau.

Vì vậy, nếu gia đình có đất thừa kế đã để lâu năm chưa phân chia, không nên mặc định rằng “đất vẫn còn đó thì lúc nào kiện cũng được”.

Cần kiểm tra cụ thể thời điểm mở thừa kế và tình trạng pháp lý của di sản.

ĐẤT THỪA KẾ ĐƯỢC CHIA NHƯ THẾ NÀO?

Có hai hướng chính:

THỨ NHẤT: Chia theo di chúc

Nếu người chết để lại di chúc hợp pháp thì di sản được phân chia theo nội dung di chúc trong phạm vi pháp luật cho phép.

Tuy nhiên, có một nhóm người vẫn có thể được hưởng phần di sản nhất định dù nội dung di chúc không cho họ hưởng hoặc cho hưởng ít hơn mức luật định.

Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc, trong đó có những trường hợp như con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên không có khả năng lao động.

THỨ HAI: Chia theo pháp luật

Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong nhiều trường hợp, điển hình như:

  • Không có di chúc;
  • Di chúc không hợp pháp;
  • Người được chỉ định thừa kế không còn hoặc không có quyền hưởng di sản;
  • Người được chỉ định thừa kế từ chối nhận di sản;
  • Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
  • Một phần nội dung di chúc không có hiệu lực.

Theo nguyên tắc chung, những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau, nhưng việc phân chia thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố của từng vụ việc.

KHI NÀO MỘT DI CHÚC ĐƯỢC COI LÀ HỢP PHÁP?

Không phải cứ có một tờ giấy ghi “di chúc” thì đương nhiên tài sản sẽ được chia theo tờ giấy đó.

Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện luật định.

Trong đó, đối với di chúc nói chung cần xem xét các vấn đề như:

  • Người lập di chúc có minh mẫn, sáng suốt khi lập hay không;
  • Có bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép hay không;
  • Nội dung có vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội hay không;
  • Hình thức di chúc có phù hợp quy định pháp luật hay không.

Di chúc bằng văn bản không công chứng, chứng thực không đồng nghĩa với việc đương nhiên vô hiệu. Ngược lại, di chúc có công chứng cũng không có nghĩa mọi tranh chấp liên quan đến di chúc đều không thể xảy ra.

Khi tranh chấp xuất hiện, cần kiểm tra toàn bộ điều kiện về chủ thể, ý chí, nội dung, hình thức và hoàn cảnh lập di chúc.

TRANH CHẤP THỪA KẾ ĐẤT CÓ BUỘC HÒA GIẢI TẠI UBND XÃ KHÔNG?

Đây là câu hỏi Luật Trí Nam nhận được khá nhiều.

Cần phân biệt tranh chấp đất đai với tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất.

Đối với tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất, pháp luật tố tụng dân sự có quy định riêng. Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất thuộc nhóm tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất nhưng không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải hòa giải tại UBND cấp xã trước khi khởi kiện.

Do đó, khi chuẩn bị hồ sơ khởi kiện cần xác định đúng bản chất tranh chấp để tránh áp dụng sai thủ tục.

LUẬT SƯ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THỪA KẾ ĐẤT THẾ NÀO?

Một vụ tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất không chỉ đơn giản là “tính mỗi người được bao nhiêu phần”.

Luật sư có thể hỗ trợ:

Xác định di sản

Xác định tài sản nào thực sự thuộc di sản của người chết, phần quyền sử dụng đất nào thuộc người chết trong trường hợp đất là tài sản chung.

Xác định người thừa kế

Kiểm tra quan hệ nhân thân, hàng thừa kế, người thừa kế thế vị và các trường hợp đặc biệt theo quy định pháp luật.

Kiểm tra di chúc

Đánh giá hình thức, nội dung và các điều kiện liên quan đến hiệu lực của di chúc.

Thu thập hồ sơ đất đai

Xác minh nguồn gốc đất, hồ sơ đăng ký, Giấy chứng nhận, biến động đất đai và các tài liệu liên quan.

Hỗ trợ thương lượng

Luật sư có thể tham gia cùng gia đình trong quá trình đàm phán, họp gia đình, hòa giải và xây dựng phương án phân chia di sản phù hợp.

Khởi kiện tại Tòa án

Khi thương lượng không thành, luật sư hỗ trợ xây dựng hồ sơ khởi kiện, xác định yêu cầu, thu thập chứng cứ và tham gia tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Kiểm soát kết quả sau bản án

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là có bản án mà còn phải quan tâm đến việc thực hiện bản án và thủ tục đăng ký biến động, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người được hưởng di sản, theo quy định áp dụng tại thời điểm thực hiện.

Công ty Luật Trí Nam cung cấp dịch vụ pháp lý liên quan đến thừa kế quyền sử dụng đất, phân chia di sản và giải quyết tranh chấp thừa kế tại Tòa án.

Nội dung dịch vụ gồm:

✔ Tư vấn pháp luật về thừa kế đất đai, nhà ở và tài sản;

✔ Tư vấn chia thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật;

✔ Tư vấn điều kiện, hồ sơ và thủ tục khai nhận, phân chia di sản;

✔ Xác minh, thu thập thông tin và tài liệu về nguồn gốc quyền sử dụng đất;

✔ Luật sư tham gia họp gia đình, đàm phán và thương lượng phương án phân chia di sản;

✔ Đại diện khách hàng giải quyết tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất;

✔ Chuẩn bị hồ sơ và khởi kiện tranh chấp thừa kế tại Tòa án;

✔ Luật sư tham gia tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng;

✔ Tư vấn các thủ tục liên quan đến việc đăng ký biến động, sang tên quyền sử dụng đất sau khi phân chia di sản.

Thông tin liên hệ

CÔNG TY LUẬT TRÍ NAM

ĐT/ZALO: 0934.345.745 – 0934.345.755

Nếu gia đình Quý vị đang có tranh chấp về đất đai, di chúc, chia thừa kế hoặc quyền sử dụng đất do cha mẹ, ông bà để lại, hãy chuẩn bị các giấy tờ đang có và liên hệ luật sư để được xem xét cụ thể trước khi thực hiện các thủ tục tiếp theo.